Calendário naturalista de Agosto
Agosto é o fim do inverno, ainda frio, úmido e de neblina, mas com os primeiros sinais da primavera, surgem diferentes tipos de mariposas e ainda podemos ver as aves que não são tão comuns na região, como o encontro, o gaturamo-bandeira e a saíra-sapucaia, que chegam em busca de comida, principalmente nos dias de mais frio.
Insetos
Nove mariposas só aparecem nesta virada de estação, e a mariposa-fantasma é uma delas. Elas ficam escondidas o inverno inteiro e só saem quando os dias ficam mais longos, o tempo esquenta e cai a primeira chuva. É a mata brotando que elas esperam: a lagarta que vai nascer come folha nova, e se saírem antes, ela nasce sem ter o que comer. É também quando a pitanga começa a cair, e a fruta madura no chão chama as borboletas que se alimentam dela, o capitão-do-mato, o corujão, que carrega dois olhos falsos, e a historis.
Plantas
A pitanga está carregada, e o que cai no chão vira comida de borboleta. A jabuticaba floresce direto no tronco, e a fruta vem depois. Florescem também o tapiá, a capororoca, a grandiúva e a uvaia.
Aves
Nos dias de mais frio descem aves que não são de todo dia por aqui: o encontro, o gaturamo-bandeira e a saíra-sapucaia, atrás de comida. Ficam pouco e somem. O sabiá-coleira, o tiê-preto e o saí-verde seguem na mata o ano inteiro.
Fungos
Agosto é mês úmido, de neblina baixa e chão molhado, e é dessa umidade que o cogumelo vive. Perto das cachoeiras e na madeira caída é onde mais se encontra. O cogumelo-de-coco nasce na madeira morta e dura poucos dias.
Aracnídeos
A parawixia arma a teia redonda entre os galhos e refaz quando ela rasga. A aranha-de-prata brilha quando o sol bate de lado. O opilião, que muita gente chama de aranha, não é: tem o corpo todo numa peça só.
Anfíbios
A umidade de agosto é o que segura a perereca por aqui: a pele dela precisa de água o tempo todo. Perto de córrego e cachoeira é onde elas ficam. A perereca-araponga leva esse nome pelo canto, que soa como pancada de metal.
Répteis
A cobra-cipó vive nos galhos, fina e verde como o cipó que lhe deu o nome. O lagarto papa-vento fica parado no tronco e muda de cor conforme a luz. A coral-de-colar-branco é peçonhenta e anda quase sempre escondida no folhiço.
Mamíferos
O macaco-prego-preto anda em bando e faz barulho muito antes de aparecer. O coandu sobe as árvores de noite, devagar, todo coberto de espinhos. O morcego-beija-flor bebe néctar parado no ar, e daí o nome que carrega.
Peixes
O pampo nada na arrebentação, onde a onda quebra e revira a areia. A raia faz o contrário: fica enterrada no fundo, esperando, só com os olhos de fora.
Moluscos
Depois da chuva a lesma sai e deixa no chão o rastro que brilha. No mar aberto vive o argonauta: a fêmea fabrica uma concha fina como papel para carregar os ovos, e o vento sul às vezes empurra uma até a praia.
_orquideas
O cataseto-pintado floresce agora. Ele atira o pólen no inseto que encosta no gatilho da flor, com força suficiente para grudar, e o bicho sai carregando sem perceber.
_frutas
A pitanga volta a dar fruto, e a que cai no chão vira comida de borboleta. A mata começa a florir de novo: o tapiá, a capororoca, a grandiúva, a grumixama e a uvaia abrem flor, preparando a fruta que vem na primavera.
Equinodermos
Quando a maré baixa e descobre o costão, a estrela-vermelha fica presa na pedra. Ela anda com centenas de pezinhos embaixo dos braços, devagar demais para a gente enxergar.
por_do_sol
Em agosto o inverno ainda dá ao fim de tarde azuis e lilases limpos, e um dourado suave na linha da serra.
_cores
Agosto é a virada. O pau-jacaré brota um verde-vivo rendado antes de florir e forma mancha na encosta; o ipê-amarelo e o jacarandá derrubam as folhas e explodem em amarelo e roxo; o mulungu e a paineira-vermelha dão os últimos vermelhos; a caixeta segue branca na mata alagada.
Registrado em agosto
- Abelha-europeia (Apis mellifera)
- Acauã (Herpetotheres cachinnans)
- Adelpha
- Afelandra-coral (Aphelandra sinclairiana)
- Amarelinha-bicudinha-da-mata (Besleria longimucronata)
- Amblyscarta
- Andorinha-serradora (Stelgidopteryx ruficollis)
- Angara
- Anil (Coccocypselum geophiloides)
- Anomis flava
- Antirrhea archaea
- Anu-preto (Crotophaga ani)
- Arctiini
- Argonauta-comum (Argonauta argo)
- Asa-branca (Patagioenas picazuro)
- Assanhadinho (Myiobius barbatus)
- Athyrma
- Augocoris illustris
- Barba-de-são-pedro (Senega paniculata)
- Beija-flor-de-fronte-violeta (Thalurania glaucopis)
- Beija-flor-do-mato (Ramphodon naevius)
- Beija-flor-roxo (Chlorestes cyanus)
- Beija-flores (Trochilidae)
- Bertolonia mosenii
- Besouro-tartaruga (Cyrtonota sexpustulata)
- Besouros-Rola-Bosta (Scarabaeinae)
- Besouros-saltadores (Alticini)
- Bombus morio
- Borboleta-amarela (Phoebis argante)
- Borboleta-coruja (Caligo brasiliensis)
- Borboleta-da-berinjela (Mechanitis lysimnia)
- Borboleta-pavão-escarlate (Anartia amathea)
- Borboletas e traças (Lepidoptera)
- Brangas
- Bruxa-negra (Ascalapha odorata)
- Canthidium
- Capivara (Hydrochoerus hydrochaeris)
- Caracoleiro (Chondrohierax uncinatus)
- Casaca-de-Couro-da-Lama (Furnarius figulus)
- Cataseto-pintado (Catasetum maculatum)
- Catiguá-vermelho (Trichilia claussenii)
- Catirumbava (Orthogonys chloricterus)
- Cayaponia
- Chupim (Molothrus bonariensis)
- Cigarrinha-de-asa-vermelha (Mahanarva rubripennis)
- Cnemidophyllum oblitum
- Coandu-alaranjado (Coendou spinosus)
- Cogumelo-de-coco (Oudemansiella cubensis)
- Coleirinho (Sporophila caerulescens)
- Coral-de-Colar-Branco (Micrurus corallinus)
- Corruíra (Troglodytes musculus)
- Crinipellis
- Cyclanthus bipartitus
- Daldinia vernicosa Group (Daldinia vernicosa)
- Dicotiledóneas (Magnoliopsida)
- Dismorphia amphione
- Elaphria agrotina
- Encontro (Icterus pyrrhopterus)
- Ennominae
- Epimecis puellaria
- Epiphragma adspersum
- Erva-de-são-Simão (Cyrtocymura scorpioides)
- Erythemis
- Esfinge-de-Duponchel (Cocytius duponchel)
- Estrela-vermelha-brasileira (Echinaster brasiliensis)
- Eunica volumna
- Falsa-erato (Eresia lansdorfi)
- Figueira-do-mato (Ficus enormis)
- Gafanhoto-verde (Stenopola puncticeps)
- Garça-azul (Egretta caerulea)
- Garça-branca-pequena (Egretta thula)
- Garrinchão-de-bico-grande (Cantorchilus longirostris)
- Gaturamo-bandeira (Chlorophonia cyanea)
- Gaturamo-verdadeiro (Euphonia violacea)
- Gavião-carijó (Rupornis magnirostris)
- Gorgulho (Compsus niveus)
- Guanandi (Calophyllum brasiliense)
- Gymnopus foetidus
- Hemiceras
- Hermeuptychia
- Historis odius
- Imbé-furado (Monstera adansonii)
- Irmã-de-faixa-rosa (Adelpha lycorias)
- Irmã-laranja-lavada (Adelpha cocala)
- Ithomia
- Jaboticabeira (Plinia cauliflora)
- Jacarandas (Jacaranda)
- Jacobínia (Justicia carnea)
- Jasmim-pipoca (Tabernaemontana catharinensis)
- Joaninha-convergente (Hippodamia convergens)
- Joaninha-de-vinte-e-oito-pintas (Henosepilachna vigintioctopunctata)
- Juruviara (Vireo chivi)
- Lagarta-das-Folhas (Protambulyx strigilis)
- Lagarto papa-vento (Anolis punctatus)
- Lentilha-d'água (Landoltia punctata)
- Lepidoneiva
- Lesmone formularis
- Leucauge
- Limpa-folha-de-coroa-preta (Philydor atricapillus)
- Lophocampa
- Louva-a-deus (Acontista concinna)
- Macaco-prego-preto (Sapajus nigritus)
- Macaria
- Macrocneme
- Madoryx plutonius
- Maria-boba (Heliconius ethilla)
- Marimbondo-tatu (Synoeca cyanea)
- Marinheiro (Guarea guidonia)
- Mariposa-fantasma (Trichophassus giganteus)
- Memphis
- Memphis moruus
- Mesabolivar
- Misumessus
- Morcego-beija-flor (Glossophaga soricina)
- Mosca-das-flores (Ornidia major)
- Olho-de-coruja-roxo (Caligo beltrao)
- Opilião (Garleppa littoralis)
- Oxacis
- Oxyopsis
- Paineira-vermelha (Bombax ceiba)
- Pampo-das-Antilhas (Trachinotus goodei)
- Pantherodes pardalaria
- Parawixia
- Perereca-araponga (Boana albomarginata)
- Perereca-do-litoral (Ololygon littoralis)
- Pericopina
- Peritrox
- Pica-pau-do-campo (Colaptes campestris)
- Pintadinho (Drymophila squamata)
- Pitanga (Eugenia uniflora)
- Plantas (Plantae)
- Polystachya
- Príncipe (Pyrocephalus rubinus)
- Proteides mercurius
- Pyrginae
- Raia-de-Agassiz (Rioraja agassizii)
- Rato-d’água (Nectomys squamipes)
- Rendeira (Manacus manacus)
- Rhinotus
- Risadinha (Camptostoma obsoletum)
- Sabiá-do-campo (Mimus saturninus)
- Sabiá-una (Turdus flavipes)
- Saí-de-pernas-pretas (Dacnis nigripes)
- Saí-verde (Chlorophanes spiza)
- Saíra-amarela (Stilpnia cayana)
- Saíra-sapucaia (Stilpnia peruviana)
- Saíra-Viúva (Pipraeidea melanonota)
- Sanhaçu-de-encontro-amarelo (Thraupis ornata)
- Saracura-sanã (Pardirallus nigricans)
- Schistocerca flavofasciata
- Schizophyllum
- Scinax
- Scoliidae
- Socó-boi (Tigrisoma lineatum)
- Stratiomyidae
- Suzana-de-olhos-negros (Thunbergia alata)
- Tartarugas-marinhas típicas (Cheloniidae)
- Taygetis
- Teque-teque (Todirostrum poliocephalum)
- Thalurania
- Tiê-galo (Loriotus cristatus)
- Tiê-preto (Tachyphonus coronatus)
- Tiê-sangue (Ramphocelus bresilius)
- Tillandsia tenuifolia
- Tiziu (Volatinia jacarina)
- Tomaspis furcata
- Tucano-de-ariel (Ramphastos vitellinus)
- Typophorus
- Urupiagara (Chironius fuscus)
- Vaginulus taunaisii
- Xaxim (Dicksonia sellowiana)